Dyskopatia może powodować ból kręgosłupa, zaburzenia chodu, a w cięższych przypadkach niedowład lub porażenie kończyn. Sposób leczenia zależy od miejsca i stopnia ucisku na rdzeń kręgowy. Magnetoterapia może uzupełniać rehabilitację, ale nie zastępuje diagnostyki ani operacji, gdy jest ona potrzebna.
Czym jest dyskopatia u psa?
Dyskopatia to szerokie określenie zmian dotyczących krążków międzykręgowych, które znajdują się między poszczególnymi kręgami. Pełnią one funkcję amortyzującą i pozwalają kręgosłupowi zachować ruchomość.
Z czasem krążek może stracić elastyczność, uwypuklić się albo pęknąć. Jego fragment może wtedy przedostać się do kanału kręgowego i uciskać rdzeń lub korzenie nerwowe.
W zależności od mechanizmu zmiany wyróżnia się przede wszystkim ekstruzję, czyli nagłe wydostanie się materiału krążka do kanału kręgowego, oraz protruzję, która rozwija się zwykle wolniej wskutek uwypuklenia osłabionego dysku.
Sama degeneracja krążka nie zawsze powoduje objawy. Dolegliwości mogą wynikać z bólu krążka, podrażnienia korzeni nerwowych albo ucisku i uszkodzenia rdzenia kręgowego.
Jakie objawy daje dyskopatia u psa?
Objawy zależą od odcinka kręgosłupa i stopnia uszkodzenia układu nerwowego. Przy zmianach szyjnych pies może trzymać głowę nisko, unikać jej obracania i reagować bólem podczas podnoszenia. Dyskopatia piersiowo-lędźwiowa częściej wpływa na tylne kończyny.
Niepokojące sygnały to:
- ból szyi lub grzbietu,
- niechęć do chodzenia, skakania i wchodzenia po schodach,
- napięcie mięśni,
- sztywny lub chwiejny chód,
- potykanie się i podwijanie łap,
- osłabienie kończyn,
- niedowład lub porażenie,
- problemy z oddawaniem moczu i kału.
Nagła utrata zdolności chodzenia, szybko postępujący niedowład albo brak kontroli nad pęcherzem wymagają pilnej konsultacji. Przy dyskopatii czas może wpływać na wybór leczenia i rokowanie.
Dlaczego dyskopatia może prowadzić do niedowładu kończyn?
Rdzeń kręgowy przesyła sygnały między mózgiem a mięśniami. Ucisk, stłuczenie lub obrzęk rdzenia mogą zaburzyć ich przewodzenie, przez co pies przestaje prawidłowo kontrolować kończyny.
Początkowo może pojawić się chwiejność, opóźnione ustawianie łap i osłabienie. W cięższych przypadkach pies traci możliwość samodzielnego stania i chodzenia.
Zakres niedowładu zależy od miejsca zmiany. Dyskopatia szyjna może wpływać na wszystkie cztery kończyny, natomiast zmiany w odcinku piersiowo-lędźwiowym najczęściej dotyczą tylnych łap.
Jednym z najważniejszych objawów jest utrata czucia bólu głębokiego. Jego obecność lub brak ocenia lekarz podczas badania neurologicznego.
Które psy są najbardziej narażone na dyskopatię?
Dyskopatia może wystąpić u każdego psa, ale częściej dotyczy ras chondrodystroficznych, u których krążki międzykręgowe zaczynają degenerować wcześniej.
Do ras predysponowanych należą między innymi:
- jamniki,
- buldogi francuskie,
- beagle,
- shih tzu,
- pekińczyki,
- bassety,
- corgi.
Szczególnie wysokie ryzyko dotyczy jamników. Badania wskazują, że choroba krążków międzykręgowych może wystąpić u kilkunastu lub nawet ponad 20% psów tej rasy, zależnie od badanej populacji i sposobu rozpoznawania przypadków.
Predyspozycja rasowa nie przesądza jednak, czy choroba się rozwinie ani jaki będzie jej przebieg. Znaczenie mają też wiek, budowa ciała, masa psa, wcześniejsze epizody i stopień degeneracji krążków.
Jak diagnozuje się dyskopatię u psa?
Pierwszym etapem jest badanie neurologiczne. Lekarz ocenia sposób chodzenia, napięcie mięśni, odruchy, ustawianie łap oraz reakcję na ból. Pozwala to określić, w którym odcinku układu nerwowego znajduje się problem.
Zdjęcie RTG może ujawnić zwężenie przestrzeni między kręgami, zwapnienia dysków lub inne zmiany kostne. Nie pokazuje jednak dokładnie rdzenia ani stopnia jego ucisku.
Do precyzyjnego rozpoznania wykorzystuje się najczęściej:
- rezonans magnetyczny,
- tomografię komputerową,
- tomografię połączoną z mielografią.
Dobór badania zależy od objawów, dostępności sprzętu i planowanego leczenia. Przy szybko narastającym niedowładzie diagnostyki nie powinno się odkładać na rzecz domowej obserwacji ani fizykoterapii.
Jak leczy się dyskopatię u psa?
Leczenie zależy od nasilenia bólu, stopnia zaburzeń neurologicznych, miejsca ucisku i zdolności psa do samodzielnego chodzenia. Część przypadków można prowadzić zachowawczo, a część wymaga szybkiego zabiegu chirurgicznego.
Na czym polega leczenie zachowawcze?
Leczenie bez operacji rozważa się głównie u psów z bólem lub łagodnym niedowładem, które nadal potrafią chodzić.Podstawą jest ścisłe ograniczenie ruchu, które zmniejsza obciążenie kręgosłupa i pozwala na gojenie uszkodzonych struktur.
Postępowanie może obejmować:
- leki przeciwbólowe i przeciwzapalne,
- ścisłe ograniczenie aktywności,
- pomoc przy oddawaniu moczu, jeśli jest potrzebna,
- zabezpieczenie przed odleżynami,
- stopniowe wdrażanie rehabilitacji,
- kontrolę neurologiczną.
Zmniejszenie bólu nie oznacza, że krążek został naprawiony. Pies nie powinien wracać do biegania i skakania tylko dlatego, że po lekach zachowuje się lepiej.
Kiedy konieczna może być operacja?
Zabieg rozważa się szczególnie przy utracie zdolności chodzenia, szybko postępującym niedowładzie, silnym bólu pomimo leczenia lub problemach z opróżnianiem pęcherza.
Pilnej oceny wymagają:
- porażenie kończyn,
- utrata czucia bólu głębokiego,
- gwałtowne pogorszenie chodu,
- nietrzymanie lub zatrzymanie moczu,
- silny, trudny do opanowania ból.
Celem operacji jest usunięcie materiału uciskającego rdzeń kręgowy. Magnetoterapia, leki ani ćwiczenia nie mogą zastąpić dekompresji, jeśli ucisk wymaga leczenia chirurgicznego.
Jak pole elektromagnetyczne może wspierać psa z dyskopatią?
Magnetoterapia wykorzystuje impulsowe pole elektromagnetyczne PEMF. BEMER Dog przekazuje specjalnie modulowany sygnał przez cewki umieszczone w macie, na której leży pies. Jego działanie koncentruje się na wspieraniu mikrokrążenia oraz procesów związanych z ruchem i codzienną aktywnością.
Przy dyskopatii BEMER może być rozważany jako uzupełnienie leczenia i rehabilitacji po rozpoznaniu przyczyny objawów oraz ustabilizowaniu stanu psa. Sesja nie wymaga ucisku ani intensywnego nagrzewania tkanek, dlatego może odbywać się bez bezpośredniego oddziaływania mechanicznego na bolesny odcinek kręgosłupa.
Urządzenie nie cofa przepukliny, nie usuwa materiału krążka z kanału kręgowego i nie zmniejsza mechanicznie ucisku na rdzeń. Jego rola może polegać na wspieraniu komfortu ruchu i przebiegu rehabilitacji, dlatego moment włączenia terapii najlepiej ustalić z lekarzem weterynarii lub fizjoterapeutą prowadzącym psa.
Niedowład kończyn a magnetoterapia – czego można oczekiwać?
Rokowanie przy niedowładzie zależy przede wszystkim od stopnia uszkodzenia rdzenia, zachowania czucia głębokiego oraz szybkości wdrożenia odpowiedniego leczenia. Znaczenie ma także miejsce przepukliny i wystąpienie ewentualnych powikłań.
Magnetoterapia może zostać włączona do szerszego planu obejmującego:
- leczenie bólu,
- operację, jeśli jest konieczna,
- ćwiczenia bierne i aktywne,
- naukę podparcia i chodu,
- pielęgnację skóry,
- kontrolę pęcherza,
- zapobieganie zanikowi mięśni.
Powrót funkcji neurologicznych może trwać tygodnie lub miesiące i zależy od rodzaju oraz rozległości uszkodzenia rdzenia. Brak poprawy lub pogłębianie się niedowładu wymaga ponownej oceny neurologicznej.
Rehabilitacja psa z dyskopatią – jakie metody stosuje się najczęściej?
Rehabilitację rozpoczyna się po ustabilizowaniu stanu psa i uzyskaniu zgody lekarza. Jej zakres zależy od tego, czy pies był operowany, potrafi samodzielnie chodzić i kontroluje oddawanie moczu.
Plan może obejmować:
- delikatne ćwiczenia biernego zakresu ruchu,
- masaż,
- wspomagane stanie,
- przenoszenie ciężaru ciała,
- ćwiczenia równoważne,
- trening chodu z podparciem,
- hydroterapię po wygojeniu rany,
- elektrostymulację wybranych mięśni,
- pomoc w opróżnianiu pęcherza,
- zabezpieczenie skóry przed otarciami i odleżynami.
Ćwiczenia dobiera się do aktualnych możliwości psa. Zbyt wczesne obciążanie albo przypadkowe zestawy wykonywane w domu mogą nasilić ból lub utrwalać nieprawidłowy wzorzec ruchu.
Jak wygląda stosowanie BEMER Dog u psa z dyskopatią?
Pies korzysta z urządzenia, leżąc na macie B.Base Dog. Pole obejmuje całą powierzchnię aplikatora, dlatego nie trzeba przykładać urządzenia bezpośrednio do bolesnego odcinka kręgosłupa.
Kiedy można rozpocząć terapię?
Nie należy samodzielnie rozpoczynać sesji przy świeżym niedowładzie, silnym bólu ani szybko postępujących objawach. Najpierw trzeba ustalić, czy pies wymaga leczenia zachowawczego, operacji lub pilnego badania obrazowego.
Po zabiegu moment włączenia BEMER powinien wskazać lekarz prowadzący. Znaczenie mają stan rany, stabilność psa i przyjęty plan rehabilitacji.
Ile trwa jedna sesja?
Każdy z trzech programów BEMER Dog trwa 8 minut. Sesja nie wymaga golenia sierści ani nakładania żelu.
Jak często stosować BEMER?
Urządzenie stosuje się regularnie raz lub dwa razy dziennie. Dla optymalnych rezultatów zaleca się dwie sesje na dobę.
Jak ułożyć psa z bólem kręgosłupa lub niedowładem?
Psa przenoś z podparciem klatki piersiowej i miednicy, ograniczając skręcanie tułowia. Nie podnoś go wyłącznie za przednią część ciała i nie pozwalaj, aby tylne kończyny swobodnie zwisały.
Na macie ułóż psa w pozycji, którą dobrze toleruje. Przy niedowładzie zabezpiecz go przed zsunięciem i zadbaj o miękkie podparcie miejsc narażonych na ucisk.
Nie zmuszaj psa do leżenia w pozycji nasilającej ból. Jeżeli samo przenoszenie wywołuje silną reakcję, skonsultuj sposób postępowania z lekarzem.
Po jakim czasie można zauważyć efekty terapii?
Nie ma jednego czasu, po którym pies z dyskopatią powinien zacząć chodzić lub odczuwać mniejszy ból. Efekty zależą od rodzaju przepukliny, stopnia uszkodzenia rdzenia, przeprowadzonego leczenia i przebiegu rehabilitacji.
Nie ma danych pozwalających określić, po jakim czasie BEMER Dog może przynieść efekt u psa z dyskopatią. Postępy należy oceniać na podstawie regularnego badania neurologicznego, a nie pojedynczej sesji lub jednego lepszego dnia.
Jakie są przeciwwskazania do stosowania BEMER Dog?
Z urządzenia nie mogą korzystać psy z aktywnymi implantami elektronicznymi, takimi jak rozrusznik serca lub pompa insulinowa. Właściciel mający taki implant powinien zachować co najmniej 50 cm od włączonego systemu.
BEMER Dog nie należy stosować w aktywnym stadium rozpoznanej choroby nowotworowej. Wcześniejszej konsultacji wymagają ciąża, ból o nieustalonej przyczynie, zaostrzona choroba zakaźna i wysoka temperatura ciała.
Czy BEMER może zastąpić operację lub rehabilitację neurologiczną?
Nie. BEMER nie usuwa materiału dysku z kanału kręgowego, nie zmniejsza mechanicznego ucisku i nie zastępuje dekompresji rdzenia.
Nie może także zastąpić:
- leczenia przeciwbólowego,
- ograniczenia ruchu w ostrej fazie,
- ćwiczeń neurologicznych,
- treningu chodu,
- pielęgnacji psa z niedowładem,
- kontroli opróżniania pęcherza.
Może być rozważany jako jeden z elementów wspierających po ustaleniu podstawowego leczenia. Poprawa samopoczucia po sesjach nie powinna być powodem do odkładania zabiegu ani samodzielnej zmiany zaleceń.
FAQ
Czy dyskopatia u psa może się cofnąć?
Przy łagodniejszych zmianach objawy mogą ustąpić po ograniczeniu ruchu i leczeniu przeciwbólowym, a część przemieszczonego materiału dysku może z czasem ulec zmniejszeniu. Zdegenerowany krążek nie wraca jednak do pierwotnego stanu. Przy silnym ucisku lub ciężkich objawach neurologicznych konieczna może być operacja.
Czy pole magnetyczne pomaga na uszkodzenie nerwów?
PEMF jest badane pod kątem wpływu na ból, stan zapalny i powrót niektórych funkcji neurologicznych. Dostępne wyniki nie potwierdzają jednak, że pole magnetyczne regeneruje uszkodzony rdzeń lub nerwy. Może być traktowane wyłącznie jako terapia uzupełniająca.
Czy BEMER pomaga przy niedowładzie kończyn?
Nie ma badań potwierdzających, że BEMER Dog samodzielnie przywraca chodzenie przy niedowładzie. Efekt leczenia zależy głównie od stopnia uszkodzenia rdzenia, zachowania czucia głębokiego, wykonania operacji w razie potrzeby oraz rehabilitacji. BEMER może zostać włączony do szerszego planu po konsultacji ze specjalistą.
Jak leczy się dyskopatię u jamnika?
Przy łagodnym bólu i zachowanej zdolności chodzenia stosuje się ograniczenie ruchu oraz leki zalecone przez lekarza. Postępujący niedowład, porażenie albo zaburzenia oddawania moczu mogą wymagać pilnej operacji. Po ustabilizowaniu stanu wdraża się rehabilitację dopasowaną do deficytów neurologicznych.
Jak uśmierzyć ból kręgosłupa u psa?
Pies z bólem kręgosłupa powinien zostać zbadany przez lekarza, ponieważ podobne objawy mogą wynikać z dyskopatii, urazu lub innych chorób neurologicznych. Do czasu konsultacji ogranicz ruch, skoki i wchodzenie po schodach. Nie podawaj psu ludzkich leków przeciwbólowych, ponieważ część z nich jest dla zwierząt toksyczna.
Literatura
- Olby N.J. i wsp., ACVIM consensus statement on diagnosis and management of acute canine thoracolumbar intervertebral disc extrusion, „Journal of Veterinary Internal Medicine”, 2022, 36(5), s. 1570–1596, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35880267/
- Zidan N. i wsp., The Effect of Electromagnetic Fields on Post-Operative Pain and Locomotor Recovery in Dogs with Acute, Severe Thoracolumbar Intervertebral Disc Extrusion: A Randomized Placebo-Controlled, Prospective Clinical Trial, „Journal of Neurotrauma”, 2018, 35(15), s. 1726–1736, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29310504/
- Spinella G. i wsp., Overview of the Current Literature on the Most Common Neurological Diseases in Dogs with a Particular Focus on Rehabilitation, „Veterinary Sciences”, 2022, 9(8):429, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36006344/
- Packer R.M.A. i wsp., DachsLife 2015: an investigation of lifestyle associations with the risk of intervertebral disc disease in Dachshunds, „Canine Genetics and Epidemiology”, 2016, 3:8, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27826450/
